(VNR500) - “CEO chỉ là công việc phụ của tôi, công việc chính của tôi là lái xe buýt!”, ông Chris Harvey, Tổng giám đốc VietnamWorks chia sẻ trong Hội nghị VNR500 về chiến lược nhân sự cho các doanh nghiệp lớn diễn ra đầu tuần này tại Hà Nội.
Đây cũng là đáp án cho bài toán nhân sự, dưới những góc nhìn sinh động của "nhà cầm quân" tại VietnamWorks - nhà cung cấp dịch vụ tuyển dụng trực tuyến hàng đầu tại Việt Nam.
Mỗi chuyến xe đều cần có người tiếp nhiên liệu, người sửa máy móc khi bị hư hỏng - mỗi người đều có công việc của mình, nếu họ không làm tròn nhiệm vụ, xe buýt sẽ không đến được nơi đã định. Thực tế, trong hoạt động kinh doanh, mỗi CEO đều là một người lái xe buýt. Người lái xe có chiếc xe buýt của riêng mình, có quyền quyết định mình sẽ khởi hành khi nào, sẽ đi đến đâu, ai được lên xe và ai sẽ phải ra khỏi xe của mình. Vậy, làm thế nào để làm một người lái xe buýt xuất sắc, thành công?

Tổng biên tập VietNamNet Nguyễn Anh Tuấn và Tổng giám đốc VietnamWorks tại Hội nghị thường niên của VNR500 bàn về chiến lược nhân sự tại Việt Nam (ảnh Hải Yến)
1. Chọn đúng người lên xe
Người lái xe, mà ở đây là các CEO chính là người khởi động xe nhưng mọi việc diễn ra trên xe đều phụ thuộc vào những người ở trên đó và những người ở trên xe buýt sẽ cùng người lái xe đưa xe tới đích. Khi xe buýt trở nên cũ, và bị hư hỏng trên hành trình, nếu có những người giỏi, họ sẽ sửa xe và giúp xe tới đích. Nếu người lái xe lái một chiếc Mecedes rất mới, rất đẹp nhưng trên cả hành trình dài, khi xe hỏng, không ai trên xe chịu đứng ra để sửa, thì xe buýt không bao giờ tới được đích!
80% thành công của những người lái xe buýt như thế này, phụ thuộc vào việc chọn người lên xe như thế nào. Dĩ nhiên là phải chọn người tài, người tốt, nhưng làm sao để chọn những người như thế?
Thứ nhất, hãy tìm những người có thái độ tích cực.
Một người có thái độ tích cực khi gặp khó khăn đều tự hỏi: “Làm thế nào... làm thế nào... làm thế nào...” để tìm ra các cách giải quyết vấn đề, chứ không chỉ tìm ra những lí do để không phải giải quyết vấn đề.
Một trong những nhà lãnh đạo mà Chris rất hâm mộ là Wiston Churchill, Thủ tướng Anh trong suốt Thế chiến thứ hai. Ông từng nói: “Những người bi quan tìm thấy khó khăn trong mọi cơ hội, người lạc quan tìm thấy cơ hội trong mỗi khó khăn”.
Một trong những nhà đầu tư của VietnamWorks là Marc Cinderella - người sáng lập và CEO của trang web hàng đầu về tuyển dụng của Mỹ. Khi gần đạt tới mục tiêu đặt ra, một trong những quản lí của ông đã đến gặp ông để lí nêu ra các lí do khiến công ty không thể đạt được mục tiêu đó.
Marc đã trả lời với người quản lí: “Được rồi, tôi sẽ ra ngoài đường, tìm bất cứ đứa bé đánh giày nào vào đây, chúng đều có thể nêu lên các lí do khiến không thể đạt được các mục tiêu đã đề ra. Tôi trả lương anh để nghĩ ra cách để ta đạt được mục tiêu”. Sau đó người quản lí trở về, bàn với nhóm và tìm được cách để làm được mục tiêu đã đặt ra. Đó chính là thái độ tích cực, và các anh chị đều cần những người như thế!
Vậy, làm thế nào để tìm được những người có thái độ tích cực?
Rất đơn giản: hãy hỏi câu này trong các cuộc phỏng vấn ứng viên của mình: “Vì sao anh/chị thích công việc mới này?”. Nếu ứng viên trả lời: “Tôi không thích sếp tôi nữa, có rất nhiều khó khăn, tôi không thích làm việc như vậy nữa, có rất nhiều tìm cách ăn cắp ý tưởng của tôi”. Các anh chị sẽ không thích những người như thế, đừng chọn những người như thế, bởi đó là những người bi quan.
Còn những ứng viên hồ hởi trả lời rằng “Tôi rất thích công ty của mình, nhưng tôi đã tích lũy được kinh nghiệm, tôi sẵn sàng cho những vị trí và cơ hội mới...”. Có thể đó là người các anh chị cần cho công ty của mình, vì đó là những người tích cực.
2. Tìm ra những người giàu đam mê và nhiệt huyết với hành trình
Ai cũng muốn trở thành người giỏi và sự thật là chẳng có ai thành công mà không có niềm đam mê với công việc của mình. Các CEO cũng muốn có những người yêu thích công việc trong bộ máy của mình. Một trong những câu chuyện Chris thích nhất về niềm đam mê, chính là câu chuyện của Bill Gates. Bill Gates thành lập ra Microsoft không phải vì nghĩ rằng mình có thể kiếm rất nhều tiền. Bill Gates sáng lập ra Microsoft vì anh ấy rất đam mê máy tính.
Vậy làm thế nào để tuyển được những người đam mê với công việc?
Trong cuộc phỏng vấn ứng viên, hãy hỏi họ: Những thành tích nào mà bạn tự hào nhất ở mình. Khi họ trả lời câu hỏi này hãy quan sát nét mặt của họ, các anh chị sẽ thấy được “niềm đam mê” nếu có.
Chris từng phỏng vấn một người cho bộ phận IT, đó là một vị trí yêu cầu kỹ năng xử lí vấn về máy tính. Chris có hỏi “Tại sao em yêu thích công việc lập trình tới vậy?” thì người ứng viên trả lời bằng một câu chuyện: Khi cậu ấy học cấp 3, bố mẹ có mua cho cậu một bộ máy vi tính, cậu thường mày mò để làm được những chương trình mới.
Tới một ngày, cậu không thể tìm cách upload chương trình lên Internet, cậu thức suốt một đêm chỉ để tìm cách khắc phục lỗi đó. Tới khi khắc phục xong lỗi đó, đã 5h sáng. Cậu kể chuyện đó và rất hào hứng bày tỏ: “Thực sự em rất vui khi cuối cùng đã tìm ra lỗi và upload chương trình lên Internet”. Và khi đó tôi có quan sát nét mặt của bạn ứng viên này, rõ ràng bạn ấy rất yêu thích công việc xử lí các vấn đề thuộc về máy tính. Lúc đó tôi tự nhủ “Đây chính là người mình cần tìm!”. Và bây giờ nếu các anh chị google từ khóa “việc làm”, thì VietnamWorks sẽ là kết quả đứng đầu tiên. Đó là nhờ cậu ấy!
3. Hãy chia sẻ với nhau về đích đến của chuyến hành trình
Các CEO là người lái xe buýt của mình. Họ phải biết mình sẽ đi đâu và hãy nói với những người trên chuyến xe của mình về đích đến của chuyến xe, nói cho các nhân viên của mình về mục tiêu của công ty và khiến họ hào hứng với mục tiêu đó.
Có một câu chuyện sinh động về việc này: Vào những năm 1960, nước Mỹ cố gắng đưa người lên mặt trăng. Tổng thống Johnson khi đó đã tới thăm NASA, và thấy tại trung tâm NASA, mọi thứ đều rất sạch sẽ, đâu đâu cũng láng bóng. Tổng thống thấy một người đàn ông đang rất chăm chỉ làm việc, và làm sạch mọi nơi. Tổng thống tới gặp người đàn ông và nói “Xin lỗi, làm sao anh có thể làm mọi thứ sạch sẽ được tới mức này?!Tôi chưa bao giờ thấy nơi nào sạch như thế này!”.
Người đàn ông rất tự hào dõng dạc trả lời: “Thưa Tổng thống, tôi đang làm công việc giúp đưa người lên Mặt Trăng”. Và đúng là ông đang đóng góp cho NASA trong việc đưa người lên Mặt Trăng. Đó chính là sức mạnh của một đích đến gây cảm hứng cho người khác.
Nói với những người trên xe buýt của mình biết rằng xe của các bạn đang đi về đâu, điều đó sẽ mang lại nhiều tin tưởng và hứng khởi.
4. Tạo ra sự hào hứng cho những người trên xe
Hãy nhớ rằng lái xe là người ngồi trước, mọi người ngồi phía sau đều quán sát và nhìn thấy các người lái xe. Nếu người lái xe không hào hứng với hành trình và mục tiêu của mình, vậy thì làm sao mà những người khác trên xe có thể hào hứng với mục tiêu của mình được? Các CEO với vai trò là người lái xe đều phải tỏ ra sự yêu thích, hào hứng với mục tiêu của mình.
Nếu tôi đến gặp nhân viên của mình và nói đều đều rằng “Này anh, chúng ta có một dự án này, có những việc như thế này, anh làm đi, vậy đó!” thì thật là kinh khủng! Cũng một nội dung đó nếu các CEO biết hồ hởi nói với nhân viên rằng: “Chúng ta chuẩn bị có một dự án rất hay và quan trọng với chúng ta. Tôi chắc anh sẽ làm được tốt và đây cũng là cơ hội cho chúng ta thể hiện mình!”, thì nhân viên sẽ thấy hào hứng, quan tâm và muốn đi tới mục tiêu hơn.
Thường một ngày ở VietnamWorks, Chris đều vài lần đi qua khu vực của nhóm kinh doanh. Khi Chris nhìn thấy một bạn cầm tập folder chuẩn bị gặp khách hàng, Chris đều hỏi “Ồ, cái gì vậy?” Và lúc nào tôi cũng chúc mừng các bạn ấy “Các bạn thật là giỏi, đây là hợp đồng mới của khách hàng có phải không? Cảm ơn các bạn rất nhiều”.
Nếu các CEO hào hứng với công việc của mình, người trên xe - mà ở đây là nhân viên, cũng hào hứng với công vệc của họ, còn nếu chính các vị CEO vẫn không hào hứng với công việc của mình, người trên xe cũng sẽ rất chán nản và công việc sẽ chẳng đi tới đâu cả! Các anh chị cần những người đầy nhiệt huyết!
5. Mời những người gây mất đòan kết xuống xe khi cần thiết
Tuy nhiên, sẽ có những lúc các CEO phải mời một số người ra khỏi xe buýt.
Ví dụ mới xảy ra gần đây ở VietnamWorks: VietnamWorks có một nhân viên rất xuất sắc, nhân viên này đã đóng góp doanh thu cho một nhóm kinh doanh khoảng 15 người. Đến một lúc anh ta nghĩ rằng anh ta giỏi hơn cả giám đốc, hơn tất cả cả nhóm, anh ta đi gặp người này người kia kể lể, nói những điều không hay, và đề xuất với người giám đốc của mình “Cô ấy/anh ấy làm không tốt, cô ấy/anh ấy cần phải cải thiện việc này việc kia, tôi chắc chắn có thể làm tốt hơn”.

Trang web tuyển dụng trực tuyến của VietnamWorks
Hiệu quả đầu tiên: người trưởng nhóm đã mời một người làm cho năng lực của những người khác trong nhóm bị giảm sút, việc này sẽ mang lại tinh thần, nâng cao hiệu quả làm việc của đa số người trong nhóm.
Hiệu quả thứ hai: người trưởng nhóm đã thẳng thắn đưa việc này thành một điển hình, rằng: cho dù một người đóng góp rất nhiều trong công ty, nhưng không có thái độ đúng mực, không theo đúng giá trị mà cả nhóm tin tưởng, gây ảnh hưởng đến nhiều người, vẫn sẽ bị mời ra khỏi nhóm, từ đó sẽ không ai có thái độ, suy nghĩ như vậy nữa.
Nếu như trong xe buýt có những người như vậy mà người lái xe không chịu mời xuống xe, sẽ tới lúc xe sẽ không thể chạy được nữa.
6. Biết ăn mừng chiến thắng khi tới đích
Mọi người đều nhớ rằng cách đây vài năm, trong trận chung kết Việt Nam thắng Thái Lan, mọi người, đặc biệt là ở TP.HCM và HN đều đổ ra đường, cổ vũ cuồng nhiệt, bởi đó là một thắng lợi trước giờ chưa bao giờ có. Mọi người đều thỏa sức hò hét “Việt Nam vô địch! Việt Nam vô định! Việt Nam số 1”. Hãy tưởng tượng nếu Việt Nam thắng Thái Lan mà không ai ăn mừng, mọi người chỉ tặc lưỡi “Ô, chúng ta thắng Thái Lan đấy, cũng được đấy!” và... tắt tivi... đi ngủ. Thật kinh khủng!
Nhưng sự thật là trong kinh doanh, điều này xảy ra... rất thường xuyên.
Nếu nhân viên của mình đạt được thành tích, hãy ăn mừng. Khi ai đó đạt được thành tích, được ăn mừng, ai cũng cảm giác mình là người chiến thắng. Quy luật chung là khi con người có cảm giác của người chiến thắng, họ sẽ muốn làm tiếp, làm tốt hơn nữa. Các lãnh đạo nên việc chúc mừng nhân viên khi họ đạt được thành tích vì đó là điều nên làm, dù có phải tốn nhiều tiền, cũng vẫn cần thiết. Vì các CEO là người lái xe buýt!

